Telif

el-Ahkâmu's-sultâniyye

Yazar : Ebû Ya'la el-Ferra

Detaylar

Katalog Türü Siyaset
Eser Numarası 270
Eser Adı el-Ahkâmu's-sultâniyye
Müellif Tam Künyesi Ebû Ya'la Muhammed b. Hüseyn b. Ahmed el-Bağdâdî İbnu’l-Ferrâ el-Hanbelî
Müellif Bilinen Kısa Adı Ebû Ya'la el-Ferra
Yüzyıl (Hicri) 5.
Yüzyıl (Miladi) 11.
Vefat Tarihi Hicri 458
Vefat Tarihi Miladi 1066
Dil Arapça
Kütüphane Adı Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi
Koleksiyon Adı Esad Efendi
Koleksiyon (Demirbaş) Numarası 00543
Varak Numarası 203 vr.
Yazı Türü Nesih
Eserin Türü Telif
Eserin Baskısı nşr. Muhammed Hâmid el-Fıkı, Beyrut, 1938.
Eserin Tanıtımı ve İçerik Bilgileri Eserin içerik ve kaynağına bakıldığında fıkıh ve siyaset ilişkisini gösteren en derli toplu eserlerden biri olan Mâverdî'nin el-Ahkâmü's-sultâniyye adlı eseriyle konu başlıkları yönüyle benzerlik göstermektedir. Eserde devletin temelini oluşturan hiyerarşik, hukûkî, idarî, ekonomik yapıları, bunların işleyiş şekil ve düzenine değinilir. Mâverdî'nin eserinden farkı ise görüşler arasında mukayeseli bir metod takınmayan müellif Maverdî'nin aksine eserinde Ahmed b. Hanbel'in görüşlerine ağırlık vermektedir. Mehmet Erkal eserlerin bu benzerlikleri hakkında şu ifadelere yer vermektedir: "Mâverdî ile Ebû Ya‘lâ’nın el-Ahkâmü’s-sultâniyye’leri arasındaki tertip, muhteva ve metin benzerlikleri, birbirinin çağdaşı olan bu iki yazardan hangisinin diğerinden istifade ettiği sorusunu zihinlere getirmiştir. Zira böyle bir benzerlik, ancak müelliflerden birisinin diğerinden veya her ikisinin bir üçüncü kaynaktan faydalanması halinde gerçekleşebilir. Araştırıcılar bu konuda farklı görüşler ileri sürmüşlerdir. Abdullah Mustafa el-Merâgı, Ebû Ya‘lâ’nın eserinin orijinal olduğu ve İmam Mâverdî’nin Ebû Ya‘lâ’dan istifade ettiği görüşündedir. Cahen, Kamerüddin Han, Mikhail ve Ebû Ya‘lâ’nın el-Ahkâmü’s-sultâniyye’si üzerinde doktora çalışması yapan Muhammed Abdülkadir Ebû Fâris ise Mâverdî’nin eserinin orijinal olduğu kanaatindedirler. Mâverdî’nin Ebû Ya‘lâ’dan daha yaşlı olmasından hareket eden bu araştırmacılar, onun bu eseri Ebû Ya‘lâ’dan daha önce yazmış olabileceğini düşünmektedirler. Bu konuda, özellikle Muhammed Abdülkadir Ebû Fâris’in ileri sürdüğü deliller dikkate değer olmakla birlikte, üçüncü bir ihtimali, yani bu iki yazarın birbirinden bağımsız olarak, bugün bilinemeyen bir başka kaynaktan faydalanıp eserlerini telif etmiş olmaları ihtimalini de gözden uzak tutmamak lazımdır."
Eserin Konu Başlıkları 1-6. İmâmet; vezirlik, valilik, cihad emirliği, irtidâd, bağy, yol kesicilik; kadılık; mezâlim mahkemeleri; nikâbe; namazlarda imâmlık. 7-12. Hac emirliği; zekât; fey ve ganimet; cizye ve harâc; (hükümlerine göre çeşitli) bölgeler; toprağın ihyası ve suların çıkarılması. 13-17. Himâ ve irfak; iktâ; divanlar; suçlar; hisbe.
Notlar Detaylı bilgi için bkz.: MEHMET ERKAL, "el-AHKÂMÜ’s-SULTÂNİYYE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/el-ahkamus-sultaniyye--ferra (15.12.2018); CENGİZ KALLEK, "EBÛ YA‘LÂ el-FERRÂ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-yala-el-ferra#1 (15.12.2018).
Sınıflama (Siyaset Alanı Sınıflaması) Fıkıh