İSD PROJESİ HAKKINDA

Türkiye’deki ilmi yapılanma muhtelif sebeplerden ötürü kendi kültür mirasının önemli bir bölümünü yok saymaktadır. Özellikle modern dönem öncesi mirasımıza dair bilgi eksikliği son derece vahim durumdadır. Bu sebeple, günümüz İslâm dünyasının düşünce tarihi tasavvuru eksikliklerle maluldür ve bu da zihni kopukluğa sebep olmuştur. Kültürel birikimimize dair fikri takibi de zorlaştıran bu kopukluk hiç şüphesiz zihin haritamızı belirleyen kavram dünyamızda da kendini göstermektedir. Klasik dünyayı şekillendiren ilim geleneğinin keşfi, ihyası ve günümüze aktartılması muhakkak onun kendine has kavram dünyasıyla doğrudan irtibatla gerçekleşecektir. Bunun için diğer disiplinlerle birlikte “Siyaset Düşüncesi” kapsamında yapılacak çalışmaların önemi günden güne artmaktadır. Söz konusu bu bilimin altı disiplini olan “İslam Siyaset Düşüncesi” olunca önemi çok daha ehemmiyetli olmaktadır.
Kısa bir araştırma neticesinde görüleceği gibi Türkiye’de İslam siyaset düşüncesi üzerine çokça yazılan ve farklı yönleriyle konuşulan bir konu olmasına rağmen bu düşüncenin farklı açılardan üretildiği, tartışıldığı ve bir anlamda yeniden günümüze aktarıldığı çalışmalar sınırlı kalmıştır.  Alanın daha geniş ve kapsamlı konuları içerdiği inancından hareket eden proje siyasetin farklı alanlarını tartışmaya açacaktır. Bugünü anlamak, geleceğe yön vermek maksadıyla İslam ilim geleneğiyle irtibat kurmayı önemseyen İlmi Etüdler Derneği (İLEM) 17 yılı aşkın bir süredir yukarıda zikredilen bakış açısıyla çalışmalarını sürdürmektedir.
Hazırlık çalışmalarına 2016 yılında başlanan İLEM İslam Siyaset Düşüncesi Projesi ile İslam siyaset düşüncesinin modern ile klasik dönemleri arasındaki sürekliliğin sağlanmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu bağlamda, İslam’ın modern öncesi dönemde tartışılan meselelerinin yeniden kazanılarak gündem hâline getirilmesi ve dönemin kavramlarının süreklilik sağlanacak şekilde yeniden yorumlanması projenin temel amaçları arasındadır. Bahsedilen süreklilik ve fikri takip proje kapsamında birkaç bilişen üzerinden yapılmaktadır.
Proje; siyaset alanında telif edilmiş olan eserlerin önceden belirlenmiş parametreler dâhilinde ortaya konularak nitelikli ilmî çalışmaların yapılmasına imkân sağlanmasını amaçlanmaktır. Türkiye’de İslam siyaset düşüncesi üzerine çokça yazılan ve farklı yönleriyle konuşulan bir konu olmasına rağmen bu düşüncenin üretildiği, tartışıldığı ve bir anlamda kayıt altına alındığı eserler nadir olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda tamamlanan kataloglama çalışması alandaki önemli boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Bu eserlerin incelenmesi Türkiye’de İslam siyaset düşüncesi bağlamında tartışılan konuları, kavramları ve kişileri derli toplu bir şekilde ortaya çıkaracağı gibi, bu alana dair düşüncenin gelişim ve seyrini ortaya koyması anlamında da önemli kapıları aralayacaktır. Proje bağlamında yapılacak çalışmalarla birlikte Türkiye’de ve dünyada İslam siyaset düşüncesinin mecra bulduğu ve mecra açtığı eserler incelenmiş olacak ve yeni eserler telif edilecektir.
Proje kapsamında yapılacak çok yönlü-boyutlu çalışmalarla siyaset alandaki önemli bir boşluğu doldurulması hedeflenmektedir. Bu ve benzeri çalışmalarla günümüz aydın ve akademisyenler tarafından nüfuz edilmesi zor mesele ve metinler artık ulaşılabilir hâle gelmesi; İslam siyaset düşüncesini derinlemesine işleyen eserler kaleme alma imkânının oluşması beklenmektedir. Böylece projeyle, bir yandan mevcut düşünce gündemi, diğer yandan klasikler listesi üzerinde esaslı çalışmaların vücut bulması öngörülmektedir.
Yine proje kapsamında yapılacak atölyeler, yuvarlak masa toplantıları ve telif eserlerle birlikte İslam siyaset düşüncesine dair tematik bir okuma yapılacaktır. Bu çalışmalar, İslam siyaset düşüncesini anlama çabalarına önemli açılımlar getireceği düşünülmektedir.
Zira fikri takipte geçmişe müracaat etme gibi bir yöntem geliştirilmediğinden ötürü anakronik vakalarla karşı karşıya kalmaktayız. Bu durum entelektüel mirasımızı yüzüstü bırakmak kadar ciddi sorunları bünyesinde barındırmaktadır. Proje kapsamında Kataloglama, Telif, Akademik Destek, İlmi Toplantılar (Konferanslar, Yuvarlak Masa Toplantıları ve Çalıştaylar vd.) ve uluslararası katılımlı sempozyum yapılmaktadır/yapılacaktır.
Kataloglama ile; İslam siyaset düşüncesi alanında Miladi 7. yüzyıl ila 20. yüzyıl arasında ortaya konan eserlerin bütün dünya kütüphanelerinde bulunan yazmalarının kataloglaması hedeflenmektedir. Bu proje içerisinde genel olarak “İslam siyaset düşüncesi”nin tamamını kapsayan bir çalışma alanı olmakla beraber; projede ilk etapta belirlenen yüzyıllar ve eserlerle ilgili çalışmalara ağırlık verilmiştir.
Proje kapsamında yapılacak İlmi Toplantılar ile; siyaset alanında kavram, mevzû ve meseleler çerçevesinde müzakereler yapmak suretiyle, mezkûr disiplin içerisinde ortak bir düşünme ve üretimin tesis edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda alanında uzmanların katıldığı yuvarlak masa toplantıları, çalıştay ve konferans serileri ve diğer akademik toplantıların tertip edilmesi planlanmaktadır. Ayrıca, Proje kapsamında yapılacak ilmî toplantıların tamamına yakınında çıktı olarak bir eser ortaya konması hedeflenmektedir. Bunun dışında sınırlı sayıda da olsa belli konularla ilgili telif eser siparişi verilmesi hedeflenmektedir.
Son olarak yapılması planlanan Akademik Destek ile; İslam siyaset düşüncesi alanında çalışmalar yapmak isteyen araştırmacılar teşvik edilerek, alanda uzman kişilerin yetişmesi planlanmaktadır.  Böylelikle, İslam siyaset düşüncesinde dair şahıs, mefhum, mesele, müessese, dönem vb. boyutlarıyla alanda uzman genç araştırmacıların yetişmesi hedeflenmektedir.
Proje, tüm bileşenleriyle birlikte ele alındığında İslam siyaset düşüncesi açısından Türkiye’de ilk olma özelliğini taşıyacaktır.
 
PROJE KAPSAMINDA YAPILAN FAALİYETLER
 
A-  İslam Siyaset Düşüncesi Çalıştayı
İlmi Etüdler Derneği (İLEM) tarafından düzenlenen İslam Siyaset Düşüncesi Çalıştayı Türkiye’nin farklı şehirlerinden onlarca değerli akademisyenin katılımıyla 17 Aralık 2016’da gerçekleştirildi. İslam Siyaset Düşüncesi Çalıştayı, İLEM tarafından yürütülecek uzun soluklu İslam Siyaset Düşüncesi Projesi’nin başlangıcı oldu. İslam Siyaset Düşüncesi alanında uzman onlarca akademisyenin yanı sıra doktora ve yüksek lisans düzeyinde öğrenciler tarafından da takip edildi.
 
B-   İslam Siyaset Düşüncesi- Adil Devlet, Erdemli Şehir, Mükellef İnsan Kitabı
11 makalenin yer aldığı çalışmada, modern dönemde daha çok Batı etkisiyle şekillenmiş İslam siyaset düşüncesine, klasik kökenli yeni açılımlar sağlamayı amaçlamaktadır. Bu sebeple kadim meseleleri kavramsal bir süreklilik içerisinde sistematik bir biçimde ele almayı ve böylelikle İslam siyaset düşüncesini bugüne taşımayı hedeflemektedir. Çağdaş siyaset biliminin ve siyaset felsefesinin imkânlarını ve araçlarını da kullanarak İslam siyaset düşüncesine kuramsal bir çerçeve çizmek maksadıyla hazırlanan çalışmanın editörlüğünü Lütfi Sunar ve Özgür Kavak üstlenmiştir.
Kitaba Katkıda Bulunanlar: Lütfi Sunar ve Özgür Kavak (Ed.), Hızır Murat Köse, Ömer Türker, Haluk Alkan, Şenol Korkut, İlker Kömbe, A. Taha İmamoğlu, Ahmet Okumuş, Süleyman Güder.
 
C-  Açıklamalı İslam Siyaset Düşüncesi Web Katalog Projesi
Proje bu bileşeninde tamamlanan kataloglama çalışması ile Miladi 7. yüzyıl ila 20. yüzyıl arasında İslam siyaset düşüncesi kapsamında ortaya çıkan Türkiye kütüphanelerinde yazma olarak ya da elektronik ortamda bulunan Arapça, Türkçe ve Farsça eserler kataloglandı. Bu çalışmalar, İslam siyaset düşüncesini anlama çabalarına önemli açılımlar getirmesi öngörülmektedir.
2017 yılında çalışmaya başlanılan kataloglama 2019 Şubat’ında sona ermiştir ve 23 Şubat 2019’da tanıtımı yapılarak kamuoyuyla paylaşılmıştır. Katalog Projedeki görev dağılımı şöyle olmuştur:  
Kataloğa Katkıda Bulunanlar: Özgür Kavak, Hızır Murat Köse, İbrahim Halil Ayten, Süleyman Güder, Lütfi Sunar, İbrahim Halil Üçer ve Muhammet Emin Canlı.
 
D-  İslam Siyaset Düşüncesi İhtisas Dersleri  
İslam siyaset düşüncesi alanında çalışacak kişilerin sayısını arttırmak ve bu alana istidadı olan isimlerle temas sağlamak amacıyla İLEM İhtisas Programı kapsamında dersler, okuma grupları yapılması planlanmaktadır. 19 Ekim-7 Aralık 2018 tarihleri arasında gerçekleştirdiği ihtisas programında, İslam siyaset düşüncesinin temel kavram ve kuramları tarihsel gelişimleri içerisinde incelendi. Dersin amacı, katılımcıların İslam siyaset düşüncesinin literatürüne aşina olmasını ve temel kavramları tarihsel gelişimleriyle birlikte değerlendirmesini sağlamaktır. Bu sebeple İslam siyaset düşüncesinin geçirdiği tarihsel süreç birincil temel kaynaklar üzerinden müzakere edildi.