UA-128574582-4

Tercüme

Nehcü's-sülûk ilâ nasîhati'l-mülûk

Yazar : ed-Demenhurî Seydî Ahmed ed-Demenhûrî

Detaylar

Katalog Türü Siyaset
Eser Numarası 700
Eser Adı Nehcü's-sülûk ilâ nasîhati'l-mülûk
Müellif Tam Künyesi Ebü'l-Abbâs Ahmed b. Abdülmün'im ed-Demenhurî
Müellif Bilinen Kısa Adı ed-Demenhurî; Seydî Ahmed ed-Demenhûrî
Yüzyıl (Hicri) 12.
Yüzyıl (Miladi) 18.
Vefat Tarihi Hicri 1192
Vefat Tarihi Miladi 1778
Dil Türkçe
Kütüphane Adı İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi
Koleksiyon Adı Türkçe Yazmalar
Koleksiyon (Demirbaş) Numarası TY06915
Hattat-Müstensih Mütercim Hattı
Eserin Türü Tercüme
Eserin Baskısı İstanbul: Ali Rıza Efendi Matbaası, 1286.
Eserin Tanıtımı ve İçerik Bilgileri Eser Ebü'n-Necib Abdurrahman b. Nasr b. Abdullah eş-Şeyrezî'nin Nehcü'l-meslûk fî siyâseti'l-mülûk adlı Arapça eserinin Türkçe tercümesidir. Eserde usûl-i siyaset, tedbîr-i raiyyet, memleket, tedbîrin kuralları, ganimetlerin taksimi, cihad hukukunda askere gerekli bazı şeyler; ahlâk-ı zemime, meşveretin fazileti ve ona teşvik, askerin düşmana karşı direncinin keyfiyeti, siyasetü'l-ceyş vb. konulara yer verilmşitir.
Eserin Konu Başlıkları Mukaddime. 1-5. Bab: Raiyyenin adil hükümdara olan ihtiyacı; edebin fazileti ve edebe riâyet; edebin kaideleri; memleketin kavâid ve erkânı bilmek; bazı iyi/güzel vasıflar: adalet, akl, şecaat, sehâ, rifk ve mulayemet, vefâ, sabır, afv, şükür, hilm, afâf, vakâr. 6-10. Bab: Kötü vasıflar: cevr, cehl, buhl, isrâf, ahde riâyet etmeme, yalan, gıybet, gâdâb, ucub, kibir, haset, acelecilik, mizah, (çok) gülmek, ğadr; hükümdarın huzurunda evliyanın mertebeleri; meşveretin fazileti; meşveret erbâbının vasıfları ve bu konuya uygun bazı hikayeler; usûl-i siyâse ve tedbîrin marifeti. 11-15. Bab: Hükümdarın divân tertib edilmesini emretmesi; hükümdarlarla sohbet âdâbı; hükümdarlar hakkında hasedçiler ve düşmanlar tarafından kurulması muhtemel tuzaklar; siyâset ve tedbîr-i cüyûş; askerlere uygun ve cihad hukukundan olan bazı şeyler. 16-20. Bab: Askerlerin düşman karşısındaki direnci; mürtedlerin, bağiylerin ve yol kesicilerin öldürülmesi; ganimet ve enfâlin taksimi; savaştan kaçan müslüman askerlerin hakettikleri cezalar; abid ve zahidlerin nasihatleri: 1-5. Ravza: Hz. Ömer ve Ensar'dan Ömer b. Saîd'in hikayesi, Arap hükümdarlarından Nu'mân b. İmru'l-Kays'ın hikayesi, Abdulah b. Ömer'dn rivayet edilen hikaye, Yunan hükümdarlarından birinin câriyesiyle olan hikaye. - Önceki hükümdarlardan ikinci tabakanın hikayeleri: Ömer b. Abdülaziz, Muhammed b. Ka'b, Hişâm b. Musâdî, Süleyman b. Abdülmelik, Halife Mansur ve Harun Reşîd'in hikayeleri.
Notlar Bu eserin Türkçe tercümesindeki doğrudan müellif atfından ve müellifin Nisâbü'l-ihtisâb adlı eseriyle -yapılan mukayese sonucunda ortaya çıkan- üslub benzerliğinden ve en önemlisi de eserin yazma nüshasında (Ayasofya nr. 02846-001, 1b vr.) metin içinde doğrudan müellif ismi verilmesinden hareketle Abdurrahman b. Nasr b. Abdullah eş-Şeyrezî'ye aidiyeti kesindir. Dolayısıyla eserin Sühreverdî'nin (Ziyâüddîn Abdülkāhir b. Abdillâh) eseriyle pek bir ilgisi yoktur. Keza Orhan M. Çolak'ın hicrî 563 vefat tarihli Ebü'n-Necib es-Sühreverdi şeklinde verdiği isim, eserde müellifi Ebü'n-Necib Abdurrahman b. Nasr şeklinde geçen müellifle uyuşmamaktadır. Tam adı Ebü’n-Necîb Ziyâüddîn Abdülkāhir b. Abdillâh b. Muhammed b. Ammûye el-Bekrî es-Sühreverdî (ö. 563/1168) olan zat Ebü'n-Necib es-Sühreverdî olarak bilinir. Muhtemelen lakab benzerliğinden eser Ebü'n-Necib es-Sühreverdî'ye nispet etmiştir. Ancak esasında tercüme eserde müellifin ismi kendisiyle(Ebü'n-Necib es-Sühreverdi) nerdeyse aynı dönemde yaşamış olan ve hicrî 590-1 yılında vefat eden Ebü'n-Necib Abdurrahman b. Nasr b. Abdullah eş-Şeyrezî'dir. Tercümeye konu olan eser ise Nehcü(menhecü)'l-meslûk fî siyâsetü'l-mülûk'tur. Ve eserde bahse konu olan Sultan Selahaddin'in vefatı da bu müellifin vefatından bir yıl öncedir. Tarihi şahıslar, dönemler ve tercüme eserin ismi tercümede ismi geçen Ebü'n-necib Abdurrahman b. Nasr b. Abdullah'ın dönemi ve eseriyle uyuşmaktadır. Dolayısıyla eser Ebü'n-Necib es-Sühreverdi'ye nispet edilen Siyâsetü'l-Mülûk adlı eserinin değil, Ebü'n-necib Celâleddin Abdurrahman b. Nasr b. Abdullah eş-Şeyrezî el-Adevî et-Tebrâvî'nin Menhecü's-sülûk fî siyasetü'l-mülûk adlı eserinin tercümesidir. Ebü'n-Necib es-Sühreverdi'ye ait böyle bir eser de yoktur. Bu eserin Ebü'n-Necib es-Sühreverdi'ye nispetinin hatasının kaynağı muhtemelen Ebü'n-necib Celâleddin Abdurrahman b. Nasr b. Abdullah eş-Şeyrezî el-Adevî et-Tebrâvî'nin Menhecü's-meslûk fî siyasetü'l-mülûk adlı eserinin Türkçe tercümelerinin Nehcü's-sülûk fî siyaseti'l-mülûk adıyla anılmasından ve bu eserlerde bahsi geçen Ebü'n-necib'in es-Sühreverdî ile karıştırılmasından kaynaklanmaktadır. Nitekim tercüme metinlerde es-Sühreverdî nispeti yer almamaktadır. Ancak yukarıda da ifade edildiği gibi "Ebü'n-necib ismilye meşhur olmuş" Abdurrahman b. Nasr b. Abdullah ismi doğrudan zikredilmektedir. Bazı kataloglarda (İstanbul Nadir Eserler Ktp. nr. TY06932) müellif Ebü'n-necib Celâleddin Abdurrahman b. Nasr b. Abdullah için bir de es-Sühreverdî şeklinde nispeti verilmiştir. Reşat Öngören de eser hakkında ("Ebü'n-necîb es-Sühreverdî" DİA, XXZVIII, s. 40) şu ifadeye yer vermektedir: "Nehcü's-sülûk fî siyâseti'I-mülûk isimli eserin müellifi Ebü'n-Nedb Abdurrahman b. Nasr es-Sühreverdî eş-Şeyzerî ile Ebü'n-Nedb Ziyaeddin es-Sühreverdî'nin aynı kişi olduğu zannedilerek eser ona nisbet edilmişse de (Nehcü's-sülük, Hüseyin Algül'ün girişi, s. 5- 11) bu doğru değildir."
Sınıflama (Siyaset Alanı Sınıflaması) Edeb Literatürü