UA-128574582-4

Tercüme

Tercümetü tıbri’l-mesbûk fî nesâyihi’l-mülûk

Yazar : Âşık Çelebî Mehmed b. Ali b. Mehmed

Detaylar

Katalog Türü Siyaset
Eser Numarası 553
Eser Adı Tercümetü tıbri’l-mesbûk fî nesâyihi’l-mülûk
Eserin Anılan Diğer İsimleri Âşık Çelebî Mehmed b. Ali b. Mehmed
Müellif Tam Künyesi Pîr Muhammed b. Ali b. Muhammed el-Bursevi Aşık Çelebî.
Müellif Bilinen Kısa Adı Âşık Çelebî; Mehmed b. Ali b. Mehmed
Yüzyıl (Hicri) 10.
Yüzyıl (Miladi) 16.
Vefat Tarihi Hicri 979
Vefat Tarihi Miladi 1572
Dil Türkçe
Kütüphane Adı Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi
Koleksiyon Adı İbrahim Efendi
Koleksiyon (Demirbaş) Numarası 00463
Varak Numarası 1b-81b vr.
Hattat-Müstensih Muhammed b. Ahmed Eyyûbî
Yazma İstinsah Tarih 1151H
Yazı Türü Talik
Eserin Türü Tercüme
Eserin Tanıtımı ve İçerik Bilgileri Eser Hüccetü'l-İslâm Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed et-Tûsî el-Gazzâlî'nin (ö. 505/1111) Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar için kaleme aldığı Nasîhatü’l-mülûk adlı Farsça eserinin onun öğrencilerinden olduğu belirtilen Safiyyüddîn Ali b. Mübârek b. Mevhûb el-İrbîlî adında biri tarafıdan Musul Atabegi Alp Kutluğ'a ithafen (ö 595/1199) kaleme alınan et-Tibrü’l-Mesbûk fî Nasîhati’l-Mülûk adlı Arapça tercümesinin dönemin Osmanlı sultânı Kânûnî Sultan Süleyman ve onun veziri Rüstem Paşa'ya ithafen kaleme alınmış Türkçe tercümesidir. Ancak eserin girişinde müellif eseri et-Tibrü’l-Mesbûk fî Nasîhati’l-Mülûk doğrudan Gazzâlî'ye nispet eder ve mütercimi İbn Mevhûb'dan bahsetmez.
Eserin Konu Başlıkları [Mukkadime-i Mütercim]. Mukaddime[-i Musannif]: Sultan Melik Şâh'a bazı nasihatler. İmanın asılları/usûlü: 1.-5. Asıl: İman, yaratıcının tenzîhi, kudret, ilim, irade. 6.-10. Asıl: Allah'ın işiten ve gören (semi' ve basîr) olması, kelâm, Allah'ın fiilleri, ahiret halleri, nübüvvet. İkinci Makâle: İman ağacının furû'u. 1.-5. Asıl: Kişinin kudret ve mertebesini bilmesi, ulema ve fuzelanın nasihatlerini almak, onları dinlemek, padişahın zulüm etmesine mani olmak, hakimin öfkeli olmaması ... 6.-10. Asıl: İhtiyaç sahibinin ihtiyacını bekletmeyip çabuk görmeye çalışmak, nefsi şehvet ve lezzetlere alışkın etmeme, hüküm sahibinin reâyâya iltifat edip şakalaşması, halkın rızası için çalışıp çabalamak, Allah'ın rızasına ve Hz. Muhammed Mustafa'nın şeriatına muhalif kişilerin rızasını istememek. Birinci ayn: Marifet-i dünya ve mahiyeti. Dünyanın hallerinden on misal: İkinci ayn: Marifet-i nefs: 5 hikaye. Birinci bab: Adalet, siyaset, hükümdarlar ve hayatları. [Hükümdarların nesebleri, hayatları ve tarihleri. 2. Bab: Hz. Peygamber, ailesi, ashâbı, ahfâdı hakkında. 1-... Fasıl: Hz. Peygamberin ahvâli ve gazaları hakkında, hulefâ-i râşidîn, Ali b. Ebî Tâlib, Muâviye b. Ebî Süfyân, Hz. Osman'ın hilâfet 3. Bab: Ehl-i İslam zamanında hüküm sürmüş padişahlar: (12 fasıl). 4. Bab: .... Padişahları (h. 145-609). 5. Bab: Dilman padişahları: 17 padişah (h. 321-448) 6. Bab: Selçuk padişahları (3 şube: İran, Kirman ve Rum'da hüküm sürmüşler). Fasıl: Harzemşahlar, İsmaililer, Moğol. Nûşirevân'ın nasihatleri.] İkinci bab: Vüzerânın siyaseti ve hayatları. Üçüncü bab: Kâtipler ve âdâbları. Dördüncü bab: Hükümdarların gayretlerinin yüceliği. Beşinci bab: Hükemânın hikmetli sözleri. Altıncı bab: Aklın ve akıl sahiplerinin şerefi.
Notlar Bazı kaynaklarda bu eserin Gazzâlî'nin Nasîhatü'l-mülûk adlı Farsça eserinin Türkçe tercümesi olduğu belirtilmekle (M. Orhan Çolak, "İstanbul Kütüphanelerinde Bulunan Siyasetnâmeler Bibliyografyası", TALİD, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 1, Sayı 2, 2003, s. 375.) birlikte; eser mütercimin girişte ismini doğrudan andığı -Farsça asıl metnin Arapça tercümesi olan et-Tibrü’l-mesbûk fî Nasîhati’l-mülûk'ün Türkçe tercümesidir. Eser hakkında detaylı bilgi için bkz.: H. BEKİR KARLIĞA, "GAZZÂLÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/gazzali#5-eserleri (15.12.2018); Sadık Yazar, "Gazzâlî’nin XIII-XIX. Yüzyıllar Arasında Batı Türkçesinde Tercüme Edilen Eserleri", Divan Disiplinlerarası Araştırmalar Dergisi, 2011, s.67-156.
Sınıflama (Siyaset Alanı Sınıflaması) Edeb Literatürü