UA-128574582-4

Telif

el-Letâifü’l-Alâiyye fi’l-fezâili’s-seniyye

Yazar : Ahmed b. Sa`d b. Mehdî b. Abdüsselâm/Abdüssamed el

Detaylar

Katalog Türü Siyaset
Eser Numarası 369
Eser Adı el-Letâifü’l-Alâiyye fi’l-fezâili’s-seniyye
Müellif Tam Künyesi Ahmed b. Sa`d b. Mehdî b. Abdüsselâm/Abdüssamed el-Usmânî
Müellif Bilinen Kısa Adı Ahmed b. Sa`d b. Mehdî b. Abdüsselâm/Abdüssamed el-Usmânî
Yüzyıl (Hicri) 7.
Yüzyıl (Miladi) 13.
Vefat Tarihi Hicri 625'ten sonra
Vefat Tarihi Miladi 1228'den sonra
Dil Arapça
Kütüphane Adı Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi
Koleksiyon Adı Aşir Efendi
Koleksiyon (Demirbaş) Numarası 00316
Varak Numarası 1b-106a vr.
Hattat-Müstensih Müellif Hattı
Yazma İstinsah Tarih Zilkâde 0625H
Yazı Türü Nesih
Eserin Türü Telif
Eserin Çevirisi: Türkçe Sultana Öğütler: Alaeddin Keykubat'a Sunulan Siyasetname, der. H. Hüseyin Adalıoğlu, Yeditepe, 2005, 287 s.
Eserin Tanıtımı ve İçerik Bilgileri Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykûbâd’a ithafen hicrî Zilkâde 625 tarihinde kaleme aldığı bu eserine müellif uzunca bir girişle başlar. Girişte yaşadığı bazı sıkıntılar ve talihsizlikler dolayısıyla Ermenistan'dan ayrıldığını belirten müellif "Kılıç Arslan'ın torunu, Keyhüsrev'in oğlu Arab ve Acem sultânlarının en ulusu..." olarak vasfettiği Alâeddin Keykûbâd için "Ermenistan'dan gelirken minnet için değil aksine sana ait olduğumu söyleyerek geliyorum" şeklinde ifade kullanır. Daha sonra müellif şayet gücü yeterse ülkenin temellerini tesis edip saltanat makamını kuvvetlendirme konusunda bir eser yazacağını belirtir. Sonrasında ise bu eserde nelere yer vereceğine değinir, şöyle ki: faydalı bilgiler, uygun ayetler, haberler, hikayeler, eserler, hikmetler, şiirler, halifelerin güzel sözleri, alimler, krallar ve sultânların hayatları hakkındaki sözler, (krallar ve sultânların) iyi yönetimleri, nesepleri, saltanat süreleri, halka karşı muameleleri ve merhametleri, halkların sınıfları ve özellikleri. Müellif bunu yaparken özellikle okuyanlara bıkkınlık vermemeyi ve aranılanın kolayca bulunmasını amaçlamaktadır. Eser toplamda on bab üzere tertib edilmiştir. Müellifin ifadesine göre on sayısı bereket umuduyla seçilmiştir. Eserde konular anlatılırken önce bir ayetle başlamakta, sonrasında ise hadislere, sahabenin, tabiûnun ve hikmet sahibi insanların sözlerine yer verilmektedir. Eserde geçen bazı şahıslar, milletler ve hükümdarlar şunlardır: Abbâsiler, Emevîler, Ali b. Ebî Tâlib, Arap-Acem-Fars-Hint, milletleri, Aristolales, Ahnef b. Kays, Enûşirvân, Behramgur, İbnü'l-Mukaffâ', Alâeddin Keykubad, Erdeşir b. Bâbek, Halife Me'mûn, Hârun Reşid, Hürmüz, Hüsrev Pervîz, İbn Abbâs, Kisrâ, İskender, Sokrat, Nuşirevân, Ömer b. Hattâb, Ömer b. Abdülaziz,Yezdicerd, Yahya b. Hâlid el-Bermekî.
Eserin Konu Başlıkları Mukaddime. 1. Bab: Cennete özendirme, cehennemden sakındırma. 2. Bab: Sultanların halka karşı muameleleri ve nesebleri. 3. Bab: Zülmun kötülüğü ve kötülüklerden sakındırma. 4. Bab: Sultanların ve halkın güzel ahlâkı ve mekârim-i ahlâk. 5. Bab: Sultanlar ve halifelerin hikmetli sözleri, idareleri ve hüküm süreleri. 6. Bab: Büyük sultânların hikayeleri. 7. Bab: vezirler, yardımcıları ve sorumlulukları. 8. Bab: Valiler, kadılar ve özellikleri. 9. Bab: Halkın durumunu gözetme ve diğer zümreler. 10. Bab: Merhamet ve afv, görevi yerine getirmek.
Eserin Telif Tarihi Zilkâde 0625H
Notlar Yazma nüshasının zahriyesinde Eski Anadolu Kazaskeri'nin (?) ve Âşir Efendi'nin istishab kaydı yer almaktadır. Takdim sahifesinde (1a) altın suyuyla yazılmış, ancak zamanla bozulmuş ve fakat yine de okunabilen Kitabu'l-letâifi'l-alâiyye yazısı mevcuttur. Bu sahifede Rüstem eş-Şirvânî'nin kitaplarından olduğunu belirten bir kayıt yanında silik bir şekilde Sultan II. Bayezid ile Âşir Efendi diye meşhur Mustafa el-Âşir b. Mustafa'nın mührü bulunmaktadır. Yine (106a)'da silik olmakla beraber muhtemelen Rüstem eş-Şirvânî'ye ait bir mühür yer almaktadır. Ayrıca (106b)'de ünvanları ile beraber zikredilen Mahmud b. Karaman'ın mütalaası için (bi-resmi mutâla'atı...) altın suyu ile yazılmış bir yazı mevcuttur.
Sınıflama (Siyaset Alanı Sınıflaması) Edeb Literatürü