UA-128574582-4

Telif

el-Kalâid ve'l-ferâid

Yazar : Ahvazî

Detaylar

Katalog Türü Siyaset
Eser Numarası 254
Eser Adı el-Kalâid ve'l-ferâid
Eserin Anılan Diğer İsimleri el-Fevâid ve'l-kalâid: Fevâidü's-sûlûk fî-mâ yahtâcü ileyhi'l-mülûk.
Müellif Tam Künyesi Ebü'l-Hasan Ali b. Muhammed el-Ahvazî
Müellif Bilinen Kısa Adı Ahvazî
Yüzyıl (Hicri) 5.
Yüzyıl (Miladi) 11.
Vefat Tarihi Hicri 446
Vefat Tarihi Miladi 1055
Dil Arapça
Kütüphane Adı Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi
Koleksiyon Adı Ayasofya
Koleksiyon (Demirbaş) Numarası 01665-002
Varak Numarası 95-183 vr.
Hattat-Müstensih Şihâbüddin el-Makdîsî
Yazma İstinsah Tarih 0871H
Yazı Türü Nesih
Eserin Türü Telif
Eserin Baskısı Mısır, 1328.
Eserin Tanıtımı ve İçerik Bilgileri Kâtip Çelebi’nin bu adla zikrederek hem Ebü’l-Hasan el-Ahvâzî’ye hem de Ebû Ali el-Ahvâzî’ye nisbet ettiği (bk. Keşfü’z-zunûn, II, 1303) bu eserler Süleymaniye Kütüphanesi’nde el-Fevâid ve’l-kalâid (Lâleli, nr. 1582) ve Kalâidü’l-ferâid (Ayasofya, nr. 1665) adlarıyla ayrı ayrı kayıtlı olup bunlardan ilki fişlerde Ebû Ali el-Ahvâzî’ye ait olarak kaydedilmişse de eserin ona ait olması imkânsızdır. Çünkü yazmanın başında ve sonunda müellifine dair bir bilgi bulunmadığı gibi tefsir ile hadislerden derlenen ve âyetlerin hurûfî izahlarını ihtiva eden eserde Ahvâzî’nin vefatından sonra yaşayan Gazzâlî (ö. 505/1111), İbnü’l-Cevzî (ö. 597/1201) ve Kurtubî’den (ö. 671/1273) nakiller yer almaktadır. Kalâidü’l-ferâid adlı eserin ise Ebü’l-Hasan b. Hasan el-Ahvâzî’ye ait olduğu yazmada açıkça belirtilmektedir. Müellif eserine adalet kavramı üzerinden giriş yaparak biri şer'î diğeri siyâsî olmak üzere "iki âdâb"ın olduğunu ve her iki âdâbın da "selâmetü's-sultân, imâretü'l-buldân ve salâhu'r-raiyye" şeklinde tarif ettiği "adalet"e dayandığını/rucu' ettiğini belirtir. Daha sonra müellif zulüm ve adalet hakkında şu şahısların sözlerine yer verir: Eflatun, Aristotales, İskender, Diyoje(ce)nus, Büzürcümhr, القائي, Enûşirvân, Behrâmcûr, Ebrevîz, Fisâgoris/Pisâgor, İbnü'l-Mukaffa, el-Ahnef b. Kuneys, Ezdeşîr, Şeyreveyh, Ömer b. Hattab vb. Müellif eseri sekiz bab ve bin "mesel-fasıl" şeklinde tertib ettiğini belirtmektedir. Ancak meseller rakamsal olarak metin içerisinde belirtilmemiştir. Eser toplam sekiz babdan müteşekkildir. İlk dört beş bab hükümdar için birey esaslı hususları ihtiva ederken; altı, yedi ve sekizinci bablar bireyin diğer insanlarla ilişkisinde ortaya çıkan sosyal içerikli şeyler hususundadır.
Eserin Konu Başlıkları [Mukaddime]. 1-4. Bab: Akıl ve ilmin fazileti, zühd, edebü'l-lisan, edebü'n-nefs. 5-8. Bab: Mekârim-i ahlâk, hüsnü's-sîre, hüsnü's-siyâse, hüsnü'l-belâğa.
Notlar Bu eser farklı nüshlarda el-Kalâid ve'l-fevâid, el-Kalâid ve'l-ferâid, el-Fevâid el-Kalâid, el-Ferâid ve'l-Kalâid, Ferâidü'l-kalâid şeklide farklı adlarla anılmaktadır. Ancak tümü aynı metni ihtiva etmektedir. a. Kitâbü'l-ferâid ve'l-Kalâid: Ebü'l-Hasan Ali b. Muhammed, Laleli nr. 1883. Ancak vikayesinde eser Radiyyüddin Hasan b. Muhammed el-Adevi el-Cagani es-Saganî'ye (ö. 650/12..) nispet edilmiştir. b. el-Kalâid ve'l-Ferâid: Ebü'l-Hasan Ali b. Muhammed, Ayasofya, nr. 01665-002. c. el-Kalâid ve'l-Ferâid: Ebu Mansur Abdülmelik b. Muhammed es-Seâlebî, Hamidiye nr. 01447-0075; İzmir nr. 01023-002: (Mısır, 1328, 69 s.).; Reşid Efendi nr. 00716-002; Veliyyüddin Efendi nr. 03207; Fazıl Ahmed Paşa nr. 01622-003; Ali Emiri Arabî nr. 03172. d. Ferâidü'l-kalâid: Reşidüddin el-Vatvat, Muhammed b. Muhammed el-Ömer el-Kâtib, Hamidiye nr. 01172; Yeni Câmi nr. 00990-001. e. el-Ferâidü'l-kalâid: el-Ahvezî, Beyazıd nr. 05577, Ayasofya nr. 03779-002.
Sınıflama (Siyaset Alanı Sınıflaması) Edeb Literatürü